Από το Velvet Magazine
Τι ενδέχεται να αλλάξει στο μέλλον αν τα intefaces διαβάζουν κατευθείαν τη σκέψη; Αν δε χρειαζόμαστε πλέον πληκτρολόγιο, ποντίκι ή joystick και απλά φοράμε ή συνδεόμασστε με ένα σύστημα από σένσορες που διαβάζουν τα κύματα, τις κινήσεις των νευρώνων του εγκεφάλου;
Το θέμα, αν και δεν είναι τόσο νέο, ήρθε και πάλι στο προσκήνιο μέσ’ από τις προσεγγίσεις δύο ταινιών του 2009, του Avatar του Cameron και του Surrogates του Mostow. Στο Avatar, ο ανάπηρος πρωταγωνιστής, μπαίνοντας σε ένα περίεργο κουβούκλιο συνδέεται με το άβατάρ του, το ελέγχει μόνο με τη σκέψη του και ζει μια δεύτερη πραγματικότητα μέσ’ από αυτό. Στο Surrogates, το μεγαλύτερο μέρος του πληθυσμού των πόλεων ελέγχει χαρακτήρες, άβαταρς , τα λεγόμενα «υποκατάστατα» και ζει με ασφάλεια μέσω αυτών. Τα φιλμ, σαν ταινίες φαντασίας και περιπέτειας κινδυνολογούν και ηθικολογούν, δίνοντας λύσεις με ήρωες που σώζουν όχι απλά ζωές, αλλά οικοσυστήματα και κοινωνίες… Η προηγμένη τεχνολογία τελικά εμμέσως καταδικάζεται, οι εμπνευστές της μετανιώνουν ή τιμωρούνται και το ανθρώπινο στοιχείο εξυμνείται και πάλι… Γνωστή η αμερικανική συνταγή και παραπλανητική ταυτόχρονα, γιατί διαλύει τις όποιες ενδιαφέρουσες σκέψεις έχουν δημιουργηθεί στο μυαλό του θεατή. Φαντάζομαι μάλιστα ότι δεν είναι δύσκολο, ειδικά με ταινίες όπως το Surrogates που αναφέρονται στην εξάρτησή μας από «υποκατάστατα», οι θεατές να νιώθουν ενοχές στο τέλος για την ψηφιακή ταυτότητα που έχουν σε παιχνίδια ή άλλα δίκτυα. Κάπως έτσι, η ιδέα ν’ αναπτυχθεί περισσότερο η διάσταση μιας μεικτής πραγματικότητας δεν ακούγεται πολύ ελπιδοφόρα. Και ίσως και να μην είναι, αλλά για άλλους τελείως λόγους…
Στην πραγματικότητα, από άποψη τεχνολογίας τα νέα δεδομένα δεν είναι τόσο μακριά. Ο έλεγχος ενός χαρακτήρα σε ένα συστήμα -όπως π.χ. ένα video game- μέσω της σκέψης είναι ήδη εφικτός. Η Αμερικανο-αυστραλέζικη εταιρία Emotiv και η αμερικανική Neurosky ανέπτυξαν εφαρμογές για παιχνίδια που μπορούν μέσω της ειδικής συσκευής που φορά ο παίκτης να διαβάζουν τη σκέψη του και να τη μεταφράζουν σε κίνηση ή έκφραση. Η τεχνολογία που βασίζεται σε BCI (Brain Computer Interfaces) και ειδικά στη μη παρεμβατική μορφή της τεχνολογίας της ηλεκτροεγκεφαλογραφίας, ήταν αναμενόμενο ν’ αξιοποιηθεί κάποια στιγμή από την αγορά. Αν και αναπτύχθηκε αρχικά με σκοπό να βελτιωθούν, να αυξηθούν ή να επανέλθουν ικανότητες όρασης, ακοής, κίνησης ή μνήμης σε άτομα που το είχαν ανάγκη, ο χώρος της ψυχαγωγίας και ειδικά των video games δεν μπορούσε να μείνει αδιάφορος. Κι ενώ πολλά επιχειρήματα μπορούν ν’ αναπτυχθούν για νέες δυνατότητες «απελευθέρωσης από το σώμα» για τα ατόμα με ειδικές ανάγκες, ή για μια νέα ελίτ που θα μπορεί να ‘χει πρόσβαση στην τεχνολογία ή για μια νέα μορφή αποξένωσης κ.λπ. κ.λπ., θέματα που θίγουν και οι κινηματογραφικές ταινίες, η παγίδα δεν είναι εκεί.
Τα interfaces δύσκολα θα μείνουν μόνο στα games. Αν μπορούν να διαβάζουν σκέψεις, επιθυμίες και διαθέσεις, μπορούν να φανούν πολύ χρήσιμα και για να φέρουν στην επιφάνεια μια νέα σειρά αναγκών, προϊόντων και διαφημίσεων. Το «πριν από σας, για σας» ενδέχεται να γίνει πραγματικότητα… Αν από την άλλη μπορέσουν ν’ αξιοποιηθούν οι νέες εφαρμογές από κοινωνικά δίκτυα και πλατφόρμες, η συμμετοχή μας στο αυριανό κοινωνικό διαδίκτυο μπορεί να βασιστεί σε μια νέα μορφή τηλεπάθειας, όπου θα μαθαίνουμε τις σκέψεις του άλλου χωρίς τη διαμεσολάβηση του γράφω/στέλνω όπως γίνεται σήμερα.
Το κρίσιμο ζήτημα, για άλλη μια φορά, είναι όχι η τεχνολογία, άλλα οι μορφές αξιοποίησής της. Αν ο νέος στόχος είναι όντως ο έλεγχος της σκέψης, σίγουρα θα πάμε για νέα επεισόδια στην εποχή που όλα βρίσκονται σε δίκτυο. Πάντως είναι κάπως περίεργο που ο τρόπος λειτουργίας ενός δικτύου θυμίζει τον τρόπο λειτουργίας του ίδιου του εγκεφάλου και του νευρικού συστήματος. Ο έλεγχος του ενός φτάνει τώρα σιγά σιγά να περικλείει και να προϋποθέτει τον έλεγχο του άλλου; Δεν ξέρω αν είναι κινδυνολογία, είναι όμως κάπως ανατριχιαστικό…